In bijna elke schoenendoos met foto’s zitten ze: kiekjes met een vouw er dwars doorheen, of een witte streep waar het papier is gebroken. Weggooien wil je ze niet en laten restaureren kost al gauw tientallen euro’s per foto.
Er is sinds kort een derde optie. Je maakt met je telefoon een foto van de afdruk, stuurt die naar ChatGPT en vraagt om de vouwen weg te halen. Wat eruit komt ziet eruit alsof de foto nooit gevouwen is geweest.
Dat klinkt te mooi, en op één punt is het dat ook. Daar komen we zo op.
Wat er eigenlijk gebeurt
Het is belangrijk om dit goed te begrijpen, want het bepaalt hoe je met het resultaat omgaat. ChatGPT herstelt je foto niet. Er wordt geen vouw gladgestreken en geen beschadiging gerepareerd. Het programma kijkt naar je foto en tekent een nieuwe.
Meestal is die nieuwe versie bijna niet van het origineel te onderscheiden. Maar “bijna” is niet hetzelfde als “helemaal”. Een gezicht kan een fractie anders staan, een knoop op een jas kan verdwijnen, een patroon op een gordijn kan net iets anders lopen.
Stap voor stap
1. Maak een goede foto van de afdruk. Leg de foto op een tafel bij het raam, overdag, en houd je telefoon er recht boven. Geen flits — die geeft een witte vlek. Zorg dat de hele foto in beeld staat en dat je eigen schaduw er niet overheen valt.
2. Open ChatGPT en stuur de foto mee. Op je telefoon tik je op het plusje of het paperclipje naast het tekstvak en kies je de foto uit je fotoalbum.
3. Vraag het in gewoon Nederlands. Je hoeft geen ingewikkelde opdracht te typen. Dit werkt prima:
Kun je de vouwen en beschadigingen uit deze foto halen,
zodat het lijkt alsof hij net gescand is? Houd de gezichten
en de kleuren precies zoals ze zijn.Die laatste zin is de belangrijkste. Zonder die aanwijzing gaat het programma soms ook “verbeteren”: stralender kleuren, gladdere huid, een vrolijker gezicht. Dat wil je juist niet.
4. Leg ze naast elkaar. Zet het origineel en het resultaat naast elkaar op je scherm en kijk naar de gezichten. Herken je iedereen nog meteen? Zo niet, vraag dan om een nieuwe poging met de opmerking dat de gezichten zijn veranderd.
5. Bewaar allebei. Sla de nieuwe versie op met een duidelijke naam, bijvoorbeeld “oma-1962-opgeknapt”, zodat je over vijf jaar nog weet welke de echte was.
Waar het misgaat
| Wat er gebeurt | Wat je eraan doet |
|---|---|
| Een gezicht lijkt net iemand anders | Opnieuw vragen en er expliciet bij zetten dat de gezichten niet mogen veranderen |
| Tekst op een bord of een winkelpui wordt onzin | Vragen om de tekst letterlijk over te nemen, of dat stukje uit het origineel laten |
| De foto wordt te mooi, te glad, te modern | Vragen om de korrel en de kleurzweem van het origineel te behouden |
| Een detail is verdwenen: een bril, een ring, een hondje op de achtergrond | Benoemen wat er weg is en om een nieuwe poging vragen |
Even over privacy
Een oude familiefoto uploaden betekent dat die foto naar een computer in het buitenland gaat. Voor een vakantiekiekje uit 1975 zal dat weinig uitmaken, maar er zijn twee dingen om over na te denken.
Staan er mensen op die nog leven, dan is het netjes om het even te vragen. En foto’s van kinderen zou ik niet zomaar uploaden, ook niet die van jezelf van vroeger — dat is een keuze die je voor iemand anders maakt.
In de instellingen van ChatGPT kun je bij de privacyopties aangeven dat je gesprekken niet gebruikt mogen worden om het programma te trainen. Dat is één vinkje en het staat niet standaard goed.
Wat ik zou doen
- Begin met één foto die je niet erg vindt. Niet meteen de trouwfoto van je ouders. Pak een kiekje waar wel een vouw in zit maar dat geen ramp is, en kijk wat eruit komt.
- Fotografeer je hele doos in één middag. Los van dit hele verhaal: papieren foto’s verbleken en gaan stuk. Ze met je telefoon vastleggen is sowieso de moeite waard, en dan heb je meteen materiaal om mee te oefenen.
- Print de mooiste opnieuw. Een opgeknapte foto op je telefoon is leuk, maar op de schoorsteenmantel is hij pas iets waard. Afdrukken kost bij de drogist een paar euro.
Veelgestelde vragen
Kan dit met de gratis versie van ChatGPT?
Meestal wel, maar met een limiet op het aantal afbeeldingen per dag. Loop je daartegenaan, dan kun je gewoon morgen verder.
Moet ik de foto eerst laten scannen?
Nee. Een goede telefoonfoto bij daglicht is genoeg. Heb je thuis een printer met scanner, dan is dat wel iets scherper.
Kan het ook bij een zwart-witfoto?
Ja. Je kunt zelfs vragen om er kleur aan toe te voegen, maar bedenk dat die kleuren verzonnen zijn. Niemand weet meer of die jurk echt blauw was.
Kan ik hier een oude foto scherper mee maken?
Tot op zekere hoogte. Een bewogen of onscherpe foto wordt niet “hersteld” maar opnieuw ingevuld, en dan is de kans op afwijkende gezichten een stuk groter.
Is er iets speciaals aangekondigd waardoor dit nu kan?
Niet als losse functie. Het komt doordat de beeldmodellen van OpenAI inmiddels een bestaande foto als vertrekpunt kunnen nemen en er een deel van kunnen overtekenen. Wat je hierboven leest komt van gebruikers die het gewoon uitprobeerden, niet uit een aankondiging.