Bij 1,5 graad opwarming lopen zo’n 290 miljoen mensen van 60 jaar en ouder tegen hitte aan die hun lichaam niet meer kan wegwerken. Dat is 22 procent van alle ouderen op aarde. Jongere volwassenen komen pas bij 4 graden opwarming op dat punt. Dat verschil, 1,5 tegen 4, is de kern van een studie die maandag verscheen in het vakblad The Lancet Planetary Health.
Onderzoekers van Stanford University deden iets wat eerder niet gebeurde: ze rekenden met hittegrenzen die per leeftijd verschillen. Tot nu toe gebruikten dit soort modellen de grens van een gezonde jonge volwassene. Met leeftijdsspecifieke grenzen verdubbelt het aantal mensen dat jaarlijks minstens 180 uur gevaarlijke hitte meemaakt, en het merendeel daarvan is 60-plus.
Wat 180 uur in de praktijk is
180 uur klinkt abstract. Reken het om: dat zijn ruim 22 middagen van acht uur waarop het buiten te warm is voor je lichaam om zichzelf koel te houden. Niet één benauwde week in augustus, maar drie weken aan hete middagen, elk jaar opnieuw.
De onderzoekers gebruiken de term uncompensable heat stress: het punt waarop je lichaam de warmte niet meer kwijtraakt. Dan stijgt je kerntemperatuur, hoe stil je ook zit. Dat is iets anders dan “het is warm en ik voel me niet lekker”.
Waarom de grens bij ouderen lager ligt
Dat zit in het lichaam zelf, en het is geen kwestie van conditie:
- Je zweet minder. Zweet is het koelsysteem; minder zweet is minder koeling.
- Je hart moet harder werken om bloed naar de huid te pompen.
- Je bloedvaten verwijden zich minder makkelijk, waardoor warmte moeilijker naar buiten gaat.
- Dorst en oververhitting voel je minder duidelijk aankomen, dus je grijpt later in.
Daar komt bij dat kwalen die je op leeftijd vaker hebt, hart, longen, nieren, juist door hitte verergeren.
Het aantal groeit twee kanten op
Het aantal 60-plussers op de wereld verdubbelt van 1,1 miljard in 2021 naar 2,1 miljard in 2050. Dat is dan 21 procent van de wereldbevolking, en meer dan twee derde daarvan woont in landen met een laag of gemiddeld inkomen, waar airco geen vanzelfsprekendheid is. De thermometer stijgt dus, en de groep die er het slechtst tegen kan groeit tegelijk. Die twee lijnen komen samen.
Wat je er zelf mee kunt
Op wereldpolitiek heb je geen knop. Op je eigen middag wel:
- Houd de warmte buiten voordat het warm is. Zonwering dicht in de ochtend werkt beter dan ventileren om drie uur ’s middags.
- Drink op vaste momenten, niet op dorst. Dorst komt bij ouderen te laat.
- Verplaats inspanning, boodschappen, tuin, wandelen, naar voor negen uur of na acht uur ’s avonds.
- Spreek af dat iemand op hete dagen even belt. Een telefoontje is een betere hittecheck dan een weer-app.
Werk je nog door na je AOW, dan is dit extra relevant: wie doorwerkt, werkt ook op de hete dagen door. En denk je over een airco of ventilator, kijk dan eerlijk naar wat het kost, want zeven op de tien AOW’ers stellen aankopen al uit. Meer praktische spullen om zelf na te lopen staan bij onze handige hulpmiddelen.