Vijf jaar lang schreef de Sociale Verzekeringsbank elke maand AOW over voor een vrouw die er niet meer was. Ze was overleden in Turkije. Haar huis in Deventer werd gewoon gebruikt, door haar zoon. Niemand meldde het overlijden. Tot de rekening kwam, met een bedrag dat je niet snel vergeet.
De Telegraaf schreef er vrijdag over: “Vrouw al jaren dood in Turkije terwijl AOW doorloopt: zoon krijgt rekening van 67.000 euro”. Volgens de samenvatting van VerzekeringsNieuws bleef het overlijden vijf jaar verborgen. Al die tijd betaalde de SVB de AOW door, terwijl haar zoon haar woning in Deventer gebruikte. Hij kreeg de rekening. Het volledige artikel zit achter de betaalmuur van De Telegraaf. Wij baseren ons op de kop en die samenvatting, en schrijven dus niet meer op dan daar staat.
67.000 euro, wat is dat per maand?
Reken het even na. Vijf jaar is 60 maanden. 67.000 euro gedeeld door 60 is ongeveer 1.117 euro per maand. Hoe het precies is opgebouwd, bruto of netto, met of zonder vakantiegeld, staat niet in de samenvatting. Het rekenvoorbeeld laat vooral zien hoe snel het oploopt: elk jaar dat niemand iets meldt, komt er ruim 13.000 euro bij.
Wie meer wil weten over hoe het vakantiegeld bij de AOW werkt, leest ons stuk over de opbouw van het AOW-vakantiegeld.
Wie moet een overlijden in het buitenland melden?
Hier zit het belangrijkste. De regels van de SVB maken onderscheid tussen twee situaties.
- Iemand woonde in Nederland en overlijdt in het buitenland, bijvoorbeeld tijdens een lange vakantie. Dan moet de familie het overlijden zelf aan de SVB doorgeven, binnen 4 weken.
- Iemand woonde buiten Nederland. Dan geldt een termijn van 6 weken.
Alleen als iemand in Nederland woonde én in Nederland overlijdt, hoef je niets te doen. Dan geeft de gemeente het door aan de SVB. Dat is het gat waar veel mensen niet aan denken. Overlijdt je moeder tijdens een verblijf van een paar maanden in Turkije, dan hoort de gemeente in Nederland daar niet vanzelf van. De AOW loopt dan gewoon door tot iemand belt.
Uit de berichtgeving blijkt niet of de vrouw uit Deventer in Nederland of in Turkije ingeschreven stond. Voor de meldplicht maakt dat weinig uit: in allebei de gevallen lag het melden bij de familie. De AOW stopt op de dag na het overlijden. Wat daarna nog is betaald, vraagt de SVB terug. Bij iemand zonder partner kan dat bij de nabestaanden terechtkomen.
Het levensbewijs vangt dit niet op
Veel mensen denken dat de SVB wel controleert of iemand nog leeft. Dat klopt maar half. Een levensbewijs vraagt de SVB alleen aan mensen die hun AOW buiten Nederland krijgen. En zelfs dan niet elk jaar. Tegenwoordig kan dat met de app Digidentity Wallet: QR-code uit de brief scannen, paspoort tegen de telefoon, kort filmpje van je gezicht. Wie in Turkije woont en het op papier doet, kan het formulier gratis laten stempelen bij het SVB-kantoor van de ambassade in Ankara, het consulaat-generaal in Istanbul of een honorair consul.
Wie in Nederland ingeschreven staat, krijgt zo’n verzoek dus niet. Die leunt volledig op de gemeente, en die weet van niets als het overlijden in het buitenland gebeurt.
Vijf jaar zonder één controlemoment is te lang
Het systeem vertrouwt erop dat familie meldt. Meestal gaat dat goed. Maar een regeling die zo’n gat vijf jaar open laat, klopt niet. Een eenvoudige controle na een paar jaar zonder enig contact, een brief of een belletje, had dit bedrag een stuk kleiner gehouden. Nu komt de hele rekening in één keer bij een nabestaande, en dat is voor niemand goed. Ook niet voor de SVB, die het geld maar moet zien terug te krijgen.
De makkelijkste schuldige is hier niet de SVB
Tegelijk moeten we eerlijk zijn. Een instantie die 67.000 euro doorbetaalt, is een makkelijke boosdoener. Of de zoon wist dat zijn moeder was overleden en dat haar AOW doorliep, staat niet in de samenvatting. Maar in het algemeen geldt: wie weet dat een ouder is overleden en ziet dat de AOW blijft komen, weet dat er iets niet klopt. De regel is duidelijk en staat op de site van de SVB. Meer controles klinken sympathiek, maar ze treffen vooral de miljoenen mensen die gewoon leven. Wie in Turkije woont en de app niet kan gebruiken, moet nu al langs de ambassade, een consul of het wijkhoofd voor een stempel. Een strenger systeem is dus geen gratis oplossing.
Spreek nu af wie het meldt
Heb je een ouder die lang in het buitenland verblijft, in Turkije, Marokko, Spanje of waar dan ook? Spreek dan vandaag af wie in de familie het overlijden bij de SVB meldt als het ooit zover is. Zet de SVB-pagina over overlijden bij AOW in je favorieten en schrijf de termijn erbij: 4 weken als je ouder in Nederland woonde en in het buitenland overlijdt. Let op: de pagina van NederlandWereldwijd over overlijden doorgeven gaat alleen over mensen die buiten Nederland wonen. Voor iemand die in Nederland woonde zegt die “niets doen”, maar dat geldt alleen als het overlijden ook in Nederland gebeurt. Het is geen prettig gesprek, maar het is een kwartier werk dat een rekening van jaren kan voorkomen. Handig om te weten: veel post van de SVB komt tegenwoordig in de Berichtenbox. Hoe die werkt, lees je in onze uitleg over MijnOverheid.
Dit is algemene uitleg over de regels van de SVB, geen persoonlijk advies. Twijfel je over je eigen situatie, neem dan contact op met de SVB.
Gaat de zoon het bedrag aanvechten?
Dat is nog niet bekend. Stapt hij naar de rechter, dan wordt zichtbaar hoe hard de SVB terugvordert als een nabestaande zelf in het huis woonde, en of een rechter vindt dat de SVB na al die jaren zelf eerder had moeten kijken. Blijft het bij een betalingsregeling, dan verdwijnt deze zaak weer uit beeld, en blijft het gat in de controle gewoon open.